Wêne: عمرو بن كلثوم · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · Hatiye tomarkirin 2005
Çiyayê Kurmênc
Navê herêmî: جبل الأكراد
Çiyayê Kurdan an Kurd Dax herêmeke bilind e li bakurê rojavayê Sûriyeyê û başûrê rojhilatê Tirkiyeyê, ku ji Parêzgeha Helebê heta Parêzgeha Kilîsê dirêj dibe. Bajarê wê yê sereke Efrîn e, û herêm bi çandina zeytûnan tê naskirin. Divê bi Cebel el-Ekrad a li Parêzgeha Lazqiyeyê re neyê tevlihevkirin.
Dîmenê xwezayî
Li gorî Wîkîpediyaya Îngilîzî deşta bilind beşek ji Girseya Kilsinî ya bakur-rojavayê Sûriyeyê ye, ku bilindahiyên deşta bilind a rojavayî ya Entabê ber bi başûr ve didomîne; Wîkîpediyayên Almanî û Erebî wê didin pal pergala Torosê. Newala Efrînê wê ji rojhilat û başûr dorpêç dike, û wê ji deşta Ezazê û Çiyayê Siman vediqetîne; li rojava newala Çemê Reş wê ji Amanosê vediqetîne. Bilindahî ji 700 heta 1,269 m diguherin. Wîkîpediyaya Erebî firehiyeke 55 km û dirêjahiyeke 75 km dide, nêzîkî 3,850 km² an nêzîkî 2% ji rûbera Sûriyeyê.
Avhewa ya Deryaya Navîn e, bi havînên germ û zivistanên sar û şil; Wîkîpediyaya Erebî baranê navîn ê salane li herêma Efrînê wek 546.6 mm dide. Herêm li qeraxa bakur-rojavayî ya Plakaya Erebî ye; di 13ê Tebaxa 1822an de erdhejeke bi pîvana nêzîkî 7.3 ku navenda wê Çiyayê Kurmênc bû çêbû, û di sala 1872an de yeke din li qeraxa başûrî ya herêma Efrînê pê de hat.[1][2][3]
Dîrok
Li gorî Şerefnameyê, mîrên kurd ên Kilîsê li herêmê hukim dikirin. Ew heta Şerê Cîhanê yê Yekem beşek ji Împaratoriya Osmanî bû û heta nîvê sedsala 19an xwedî xweseriyeke diyar bû. Sînorên Mandaya Fransî ew parve kirin: bakur çû Tirkiyeyê, başûr di bin rêveberiya Fransî de ma. Qezaya Çiyayê Kurmênc di Dewleta Helebê de di sala 1922an de 21,823 niştecih hebûn; li gorî Wîkîpediyaya Almanî herêm di sala 1946an de bû beşek ji Sûriyeya serbixwe. Di salên 1930î de, li gorî Wîkîpediyaya Îngilîzî, Elewiyên kurd ên ku ji Dêrsimê reviyabûn li Mabetayê bi cih bûn.
Navê Kurd Dagh şiklê osmanî yê Cebel el-Ekrad e. Li gorî çavkaniyan, beşa sûrî paşê bi navê Efrîn hat binavkirin, di sala 1977an de bi biryara 15801 navê wê kirin “Cebel el-Urûbe” û paşê “Cebel Heleb” (Çiyayê Helebê); beşa tirkî bi fermî Kurt Dağı (“Çiyayê Gur”) tê binavkirin.[1][2][3]
Girîngî
Nifûs bi piranî kurd e; piraniya wan misilmanên sunnî yên mezheba Henefî ne, û hebûna Êzidiyan jî heye. Berhema sereke zeytûn e, li gorî Wîkîpediyaya Erebî bi zêdetirî 13 milyon daran, ligel dexl, sebze, pembû û fêkiyan. Pîşeyên kevneşopî çêkirina rûnê zeytûnê û sabûnê û xalîçeyên bi destan girêdayî ne; Wîkîpediyaya Îngilîzî herwiha behsa hilberîna komirê dike. Daristan, bi piranî çam û servî, wek yên herî mezin ên Parêzgeha Helebê tên şirovekirin.[1][2][3]
Kronolojî
- 1822
Erdhejeke bi pîvana nêzîkî 7.3 ku navenda wê Çiyayê Kurmênc bû (13ê Tebaxê).[3]
- 1922
Serjimêriya Dewleta Helebê: 21,823 niştecih li qezaya Çiyayê Kurmênc.[1][3]
- 1932
Texmîna Fransî: nêzîkî 43,000 niştecih li qezaya Çiyayê Kurmênc.[3]
- 1946
Herêm dibe beşek ji Sûriyeya serbixwe (li gorî Wîkîpediyaya Almanî).[2]
- 1977
Rewşa belgekirî
Rewşa niha nehatiye belgekirin
Serdan
Çawa bigihîjî vir
Xizmetên belgekirî yên siwarbûn, mayîn û veguhestinê li Heleb:
Xizmetên bijîşkî yên nêzîk
Dûrahiya rasterast ji vî cihî. Dane: OpenStreetMap, heta 2026-10-30. Rewşa xebatê nehatiye piştrastkirin – berî çûyînê telefon bike.
Çavkanî (8)
- Wikipedia (en): Kurd Mountain rev. 1369424275 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Kurd Dagh rev. 268478862 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): جبل الأكراد rev. 75057975 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
Abgrenzung zu Dschabal al-Akrad (Latakia) laut en beachtet. Zuordnung: en Kalksteinmassiv/Aintab-Plateau vs. de/ar Taurus – beide genannt. Ausdehnung: ar 55 × 75 km und 3850 km² (de ebenfalls 3850 km²); ar nennt an anderer Stelle ca. 100 km Länge und 25–45 km Breite der Höhenzüge – nicht übernommen. Höchster Gipfel: de „Greh Mahsn“, ar „der Große Berg“ (1269 m) – Name nicht übernommen. Umbenennungen nach en/ar; die Bewertung der Namenspolitik (en: Verbot kurdischer Namen; de: „verballhornt“) wurde neutral auf die dokumentierten Fakten reduziert. Ereignisse nach 2011 sind in den Quellen nur angedeutet (Sufi-Gemeinde „vor dem Bürgerkrieg“) und nicht dargestellt. Leere Zensusabschnitte 1994/2001/2004–05 im ar-Pack.