Çiyayê Qasiyûnê

Wîkîpediyaya Îngilîzî xala herî bilind wek 1,151 m, Wîkîpediyaya Almanî 1,150 m û Wîkîpediyaya Erebî “zêdetirî 1,150 m” dide. Wîkîpediyaya Erebî çiyê wek dirêjkirineke zincîreçiyayên rojavayî yên Sûriyeyê şirove dike. Dibe ku nav bi suryanî tê wateya “hişk û zuha”, ku li gorî çiyayê zinarî yê rût bê gîha û bê av e.

Îrîsa endemîk Iris damascena li bilindahiyê li ser quntarên rojhilatî yên asê şîn dibe. Parastineke fermî jê re tune ye û wek di xetereya krîtîk a tunebûnê de hatiye dabeşkirin; lê belê beşek ji jîngeha wê dikeve herêmeke leşkerî ya li nêzîkî bingeha Parêzvanên Komarê ku ji sivîlan re girtî ye, û erdê asê rê li avakirinê digire.[1][3]

Danasîneke kevntir a ku Wîkîpediyaya Erebî jê vediguhezîne behsa goristaneke dîndaran li quntara wê û taxeke mezin bi gor, tekye, dibistan, du mizgeftên înê, nexweşxaneyek û sûkeke mezin dike, ku pêşî ji aliyê xelkê ji Qudsê ve hatibû niştecihkirin ku berî fetha Selahedîn derketibûn. Li gorî heman çavkaniyê, pêşketina bajarî di sedsalên 19an û 20an de gihîşt çiyê.

Ji destpêka şerê navxweyî ve çiyê ji aliyê hêzên hikûmetê ve bi giranî hat qelekirin; artêşê tevneke tunelan kola ji bo bicihkirina Parêzvanên Komarê û ew ji bo cihên snîper û topan bi kar anî. Gihîştina giştî heta dawiya desthilatdariya Esed di Kanûna 2024an de sînordar bû.[1][2][3]

Li ser lûtkeyê stasyonên veguhestinê ji bo weşan û telekomunîkasyonê radiwestin, û xwaringeh û qehwexane dîmenên li ser bajêr pêşkêş dikin. Abîdeya Leşkerê Nenas li ser quntara başûr-rojava radiweste; Wîkîpediyaya Erebî herwiha behsa du qubeyên dîrokî dike, çavdêrgeha Qubbet es-Seyyar li ser Cebel el-Cenk û Qubbet en-Nesr a ku niha hatiye wêrankirin.

Cihê herî naskirî Şikefta Xwînê ye (Maghārat al-Dam): efsane dibêje ku Adem li wir jiyaye, û dîrokên erebî yên serdema navîn wê wek cihê ku Qabîl Habîl kuşt bi nav dikin. Di demên ziwabûnê de serwerên Şamê derdiketin wê da ku ji bo baranê dua bikin; mizgefteke biçûk li ser şikeftê mihrabên çil welîyan (Abdāl) dihewîne. Jêrtir Şikefta Birçîbûnê hebû, ku niha di pişt xaniyan de veşartî ye, û li aliyekî din şikeftek ku wek ya Heft Xewkeran tê îdîakirin – îdiayek ku çavkanî jê re dibêjin bi guman.[1][2][3]