
Wêne: Unknown author Unknown author · Public domain · Wikimedia Commons · Hatiye tomarkirin 1914
Geliyê Baradayê
Navê herêmî: وادي بردى
Geliyê Baradayê geliyê Çemê Baradayê ye li bakurê rojavayê Şamê, rasterast li tenişta zincîra Antî-Libnanê. Li gorî Wîkîpediyaya Îngilîzî 17 gund û bajarok tê de hene, û kaniya Eyn el-Fîceyê ya di gelî de çavkaniyeke sereke ya avê ye ji bo paytextê.
Dîmenê xwezayî
Wadî bi erebî tê wateya “newal”. Tê texmînkirin ku navê Berada ji barid (“sar”) tê; navê yewnaniya kevn Chrysorrhoas tê wateya “bi zêr diherike”. Wîkîpediyaya Îngilîzî newalê wek çiyayî şirove dike û wê li navçeya Qelemûnê bi cih dike. Li gorî wê çavkaniyê Berada 84 km dirêj e, li Zebedaniyê derdikeve û dirije Gola Uteybeyê.
Wîkîpediyaya Erebî wadiyê wek rêya çem ji çavkaniya wê li golê di çiyayên bakur-rojavayê Şamê de şirove dike, ku di navbera çiyayan de pêç dide heta er-Rebweyê li qeraxa bajêr. Newal ji zincîreke gundan ji et-Tekiyeyê heta el-Hameyê pêk tê; Sûq Wadî Berada wek gundê yekem ê zincîrê û yek ji yên herî qerebalix tê binavkirin. Wîkîpediyaya Îngilîzî destnîşan dike ku çem di dehsalên dawî de rastî ziwabûneke giran hatiye, bi piranî ji ber kêmbûna baranê û zêdebûneke mezin a nifûsê.[1][2]
Dîrok
Rêya hesinî ya dîrokî ya bi navê “trêna havînwaran” (Qitar el-Mesayif) di newalê re derbas dibe. Di dema şerê navxweyî yê Sûriyeyê de, serhildêran di Sibata 2012an de Eyn el-Fîce girtin; endezyar û teknîsyenên li kaniyê li cihê xwe man. Paşê hêzên hikûmetê dorpêçek li ser gundan ferz kirin. Di 28ê Çileya 2017an de artêşê bajarok ji nû ve girt, û roja din kontrola temam a Wadî Beradayê girt.[1][2]
Girîngî
Li gorî Wîkîpediyaya Îngilîzî, ava Eyn el-Fîceyê zêdetirî şeş milyon kesan li Şam û gundewarên wê peyda dike. Wîkîpediyaya Erebî newalê wek girîngtirîn herêma havînwar û seyranê li gundewarê Şamê bi nav dike, bi havînwarên kevin ên wek Dummar, el-Hame, Eyn el-Xedra û Eyn el-Fîce.
Wîkîpediyaya Almanî dibêje ku tirba Habîl (Qubbet en-Nebî Habîl), ku ji aliyê ziyaretvanên misilman ve tê rêzkirin, li ser çiyayekî li newala Beradayê nêzîkî 25 km li bakur-rojavayê Çiyayê Qasiyûn radiweste.[1][2][3]
Kronolojî
Galerî
Rewşa belgekirî
Rewşa niha nehatiye belgekirin
Serdan
Çawa bigihîjî vir
Xizmetên belgekirî yên siwarbûn, mayîn û veguhestinê li Rîf Dimeşq:
Xizmetên bijîşkî yên nêzîk
Dûrahiya rasterast ji vî cihî. Dane: OpenStreetMap, heta 2026-10-30. Rewşa xebatê nehatiye piştrastkirin – berî çûyînê telefon bike.
Çavkanî (5)
- Wikipedia (en): Wadi Barada rev. 1333926003 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): وادي بردى rev. 72339827 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Dschabal Qāsiyūn rev. 240648603 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
Quellenlage dünn (en/ar knapp, kein de-Artikel zum Tal; Abel-Mausoleum aus de-Artikel Dschabal Qāsiyūn). Die Dörferliste mit CBS-Zahlen 2004 fehlt im Pack (nur Überschrift) – Einwohnerzahlen nicht übernommen. Lageangaben uneinheitlich: en „im nordwestlichen Teil von Damaskus, im Distrikt Qalamun“, ar Dörferkette von at-Takiyya bis al-Hama; die Etymologie Chrysorrhoas bezieht sich in en auf den Fluss. Ereignisse 2012–2017 nur nach en-Wikipedia; der ar-Verweis auf den „Angriff auf Wadi Barada 2016–17“ ist nur ein Siehe-auch-Link. Kein Zustandsabschnitt.